- بذر
- کود
کود بر اساس کاربرد:
- پلاستیک
- لوازم آبیاری
- لوازم باغبانی، گلخانه، کشاورزی
- موتور برق

کود سه بیست برای لوبیا در مراحل استقرار بوته و رشد اولیه مفید است؛ اما مصرف آن از زمان کاشت تا برداشت همیشه انتخاب درستی نیست. لوبیا یک گیاه لگوم است و با کمک باکتریهای ریشه میتواند بخشی از نیتروژن مورد نیاز خود را تأمین کند. بنابراین باید زمان و مقدار مصرف کود سه بیست را با توجه به مرحله رشد، وضعیت ریشه، خاک و هدف تولید تنظیم کنید.
در این مقاله توضیح میدهیم کود سه بیست برای لوبیا در چه مراحلی مناسب است، چه مقدار باید مصرف شود و چه تفاوتی در تغذیه لوبیا سبز، چیتی و قرمز دارد. همچنین، اگر قصد خرید کود سه بیست برای مزرعه خود را دارید، آشنایی با زمان و نحوه مصرف آن به شما کمک میکند انتخاب مناسبتری داشته باشید.
بله؛ اما مناسب بودن این کود به مرحله رشد و نیاز غذایی مزرعه بستگی دارد. اگر میخواهید بدانید کود سه بیست چیست، باید گفت این کود با فرمول NPK 20-20-20 حاوی سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم به نسبت برابر است. این ترکیب میتواند در مراحل ابتدایی رشد لوبیا، زمانی که گیاه به تغذیه متعادل نیاز دارد، کاربرد داشته باشد؛ البته مقدار مصرف آن باید براساس شرایط خاک و وضعیت بوته تعیین شود.
براساس گزارش محققان دانشگاه مینهسوتا (UMN):
لوبیا در گروه حبوبات قرار دارد و در صورت تشکیل مناسب گرههای ریشه و فعالیت باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن، بخشی از نیاز نیتروژنی خود را از این مسیر تأمین میکند.
بنابراین اگر بوتهها رشد سبز و قوی دارند، گرههای ریشه فعال هستند و خاک نیز نیتروژن کافی دارد، مصرف بیشتر کود سه بیست لزوماً باعث افزایش محصول نمیشود.
جایگاه اصلی سه بیست در برنامه تغذیه لوبیا، مراحل ابتدایی تا رشد رویشی است. با نزدیک شدن گیاه به گلدهی و تشکیل غلاف، باید وضعیت بوته و نیاز غذایی آن را دوباره بررسی کنید. در ادامه بیشتر درباره این موضوع توضیح میدهیم:
بعد از سبز شدن، بوته هنوز کوچک است و سیستم ریشه در حال توسعه است. در این مرحله، اگر خاک از نظر مواد غذایی ضعیف باشد، یک برنامه تغذیه سبک و متعادل میتواند به استقرار بهتر گیاه کمک کند.
با این حال، مصرف سنگین کود در اطراف بوتههای جوان مناسب نیست؛ زیرا غلظت بالای نمک کود میتواند به ریشههای حساس آسیب بزند.
مرحله ۲ تا ۴ برگی یکی از زمانهایی است که مصرف متعادل کود سه بیست میتواند منطقی باشد. در این مرحله ریشهها در حال گسترش هستند و گیاه به رشد برگ و ساقه نیاز دارد.
اگر بوتهها سالم و رشدشان مناسب است، نیازی نیست صرفاً بر اساس تقویم مقدار زیادی کود سه بیست مصرف کنید.
استفاده از کود سه بیست در مرحله رشد رویشی میتواند برای تأمین همزمان نیتروژن، فسفر و پتاسیم مناسب باشد؛ بهخصوص زمانی که آزمایش خاک یا وضعیت بوته نشان دهد که گیاه به تغذیه متعادل نیاز دارد.
اما اگر برگ و ساقه بیش از حد رشد کردهاند، مصرف کود حاوی نیتروژن مثل سهبیست میتواند نتیجه معکوس داشته باشد؛ چون نیتروژن روی رشد رویشی و تولید ساقه و برگ تاثیر میگذارد.
مصرف سه بیست در این مرحله به شرایط مزرعه بستگی دارد. اگر گیاه رشد کافی ندارد یا خاک از نظر عناصر اصلی فقیر است، مصرف متعادل سه بیست میتواند مفید باشد. اما اگر بوتهها رشد رویشی زیادی دارند، بهتر است مصرف نیتروژن را افزایش ندهید.
در زمان گلدهی و تشکیل غلاف، نیاز غذایی گیاه تغییر میکند. در این مرحله نباید فقط بهخاطر اینکه گل و غلاف را مشاهده کردهاید، مصرف سه بیست را ادامه دهید.
اگر گیاه سالم است و برنامه تغذیهای مناسبی داشته، معمولاً باید از مصرف بیدلیل نیتروژن جلوگیری کرده و بر اساس آزمون خاک و شرایط مزرعه، فرمول مناسبتری انتخاب کنید.
مهمترین مزایای مصرف کود سه بیست برای لوبیا عبارتند از:
بهطور کلی، بهترین زمان مصرف کود سه بیست برای لوبیا معمولا بعد از استقرار بوته تا بخش اصلی رشد رویشی است؛ البته به شرطی که گیاه واقعا به عناصر موجود در سهبیست نیاز داشته باشد.
بعد از اینکه بوتهها از خاک خارج شدند و ریشه بهخوبی مستقر شد، میتوانید در صورت نیاز برنامه تغذیهای را شروع کنید.
در رشد رویشی، اگر گیاه رشد متعادل ندارد، سه بیست میتواند یکی از گزینههای تغذیه باشد. در این مرحله بهتر است از مصرف بیش از اندازه در یک نوبت خودداری کرده و مراحل کوددهی را تقسیم کنید.
اگر میخواهید قبل از گلدهی از سهبیست استفاده کنید، حتما باید وضعیت بوته را در نظر بگیرید. برای مثال، در شرایطی که گیاه رشد رویشی مناسب یا بیش از حدی دارد، مصرف سه بیست ممکن است به نفع محصول نباشد.
وقتی گیاه وارد گلدهی و تشکیل غلاف میشود، باید برنامه تغذیه را دوباره بررسی کنید. اگر رشد سبزینهای بیش از حد است، خاک نیتروژن کافی دارد یا گیاه به پتاسیم بیشتری نیاز پیدا کرده، ادامه مصرف سه بیست انتخاب مناسبی نیست.
مقدار مصرف کود سه بیست برای لوبیا را نمیتوانیم یک عدد ثابت در نظر بگیریم و باید به نوع محصول، غلظت کود و روش مصرف آن توجه کنیم. عدد درجشده روی برچسب کود، آزمون خاک، کیفیت آب و وضعیت بوته از مهمترین فاکتورهایی هستند که باید مبنای تصمیمگیری باشند.
اگر کود سه بیست مورد نظر شما برای مصرف خاکی یا کودآبیاری مناسب است، مقدار مصرف را باید بر اساس توصیه تولیدکننده و نیاز واقعی مزرعه تعیین کنید. برای یک مزرعه ضعیف و یک مزرعهای که قبلاً کود پایه دریافت کرده، مقدار یکسان منطقی نیست.
نکته مهم: مقدار مصرف را بهتنهایی از روی درصد 20-20-20 تعیین نکنید و هیچ دوز عمومی را بدون توجه به برچسب محصول در کل یک هکتار اجرا نکنید.
در کودآبیاری، مقدار کود را در چند نوبت تقسیم کنید. به این ترتیب میتوانید کنترل بهتری روی میزان کود ورودی به مزرعه داشته باشید و از وارد کردن مقدار زیاد کود در یک مرحله جلوگیری کنید. مقدار کود را از روی برچسب محصول و با توجه به نیاز مزرعه یا توصیه کارشناس تنظیم کنید.
برای محلولپاشی باید حتماً غلظت درجشده روی برچسب محصولی را که تهیه کردهاید رعایت کنید. کودهای مختلف با وجود داشتن عنوان 20-20-20 ممکن است از نظر فرمولاسیون و مواد همراه تفاوت داشته باشند.
محلولپاشی در گرمای شدید، روی بوتههای تشنه یا با غلظت بالاتر از توصیه، میتواند خطر سوختگی برگ را افزایش دهد.
مقدار مناسب به عواملی مانند نتیجه آزمایش خاک، مرحله رشد، عملکرد مورد انتظار، مقدار کود پایه، نوع آبیاری، شوری آب و خاک و وضعیت رشد بوته بستگی دارد.
| روش مصرف | نحوه تعیین مقدار | زمان مناسبتر | نکته مهم |
| مصرف خاکی | براساس آزمون خاک و توصیه برچسب محصول | پیش از کشت یا ابتدای رشد | از مصرف نزدیک بذر با غلظت بالا خودداری کنید |
| کودآبیاری | مقدار توصیهشده محصول را متناسب با سطح زیر کشت تقسیم کنید | استقرار تا رشد رویشی | مصرف چند نوبتی معمولا کنترل بهتری ایجاد میکند |
| آبیاری قطرهای | براساس دوز محصول، حجم آب و سطح زیر کشت | رشد فعال بوته | کود را در پایان آبیاری بدون محاسبه وارد نکنید |
| محلولپاشی | براساس غلظت درجشده روی برچسب | در صورت نیاز و شرایط مناسب هوا | از افزایش غلظت برای اثرگذاری بیشتر خودداری کنید |
در کودآبیاری، سه بیست ابتدا در مقدار مناسبی آب حل میشود و سپس از طریق سیستم آبیاری در اختیار ریشه قرار میگیرد. بهتر است کود را در چند نوبت و متناسب با مرحله رشد مصرف کنید.
اگر مزرعه لوبیا آبیاری قطرهای دارد، کود را از طریق تانک کود یا سیستم تزریق وارد آب آبیاری کنید. قبل از مصرف، مطمئن شوید کود کاملاً در آب حل میشود و باعث گرفتگی مسیرهای آبیاری نمیشود.
محلولپاشی زمانی کاربرد دارد که محصول برای این روش مناسب باشد. محلول را با آب کافی آماده کنید و در ساعات خنکتر روز روی برگها بپاشید. در هوای خیلی گرم یا زمانی که بوته دچار تنش خشکی است، محلولپاشی نکنید.
| مرحله رشد | وضعیت مصرف سه بیست | هدف احتمالی | نکته |
| بعد از سبز شدن | فقط در صورت نیاز | کمک به شروع رشد | بوته جوان به غلظت بالای کود حساس است |
| 2 تا 4 برگی | مناسبتر | رشد ریشه و اندام هوایی | مقدار مصرف باید کنترلشده باشد |
| رشد رویشی | قابل استفاده در صورت نیاز | رشد متعادل بوته | اگر شاخ و برگ بیش از حد است، نیتروژن را افزایش ندهید |
| قبل از گلدهی | محدود و وابسته به شرایط | تکمیل تغذیه متعادل | وضعیت رشد بوته را بررسی کنید |
| گلدهی | معمولا اولویت کمتر | – | نیاز غذایی گیاه در حال تغییر است |
| تشکیل غلاف | معمولا کاهش مصرف سه بیست | – | نیاز به برنامه متناسب با مرحله زایشی بیشتر میشود |
| پر شدن غلاف | معمولا به جایگزین مناسبتر نیاز دارد | – | توجه به نیاز پتاسیمی گیاه اهمیت بیشتری پیدا میکند |
در لوبیا سبز، هدف اصلی این است که غلافها سالم و باکیفیت باشند. بنابراین سه بیست بیشتر در مراحل ابتدایی و رشد رویشی کاربرد دارد. پس از استقرار بوته، اگر از نیاز غذایی لوبیا سبز مطمئن شدید، میتوانید سهبیست را از طریق کودآبیاری یا سیستم آبیاری قطرهای در اختیار گیاه قرار دهید.
بهتر است مقدار کود را در چند نوبت تقسیم کنید تا غلظت زیادی از املاح در یک مرحله وارد محیط ریشه نشود. اگر میخواهید از روش محلولپاشی استفاده کنید، حتما به غلظت درجشده روی برچسب محصول توجه داشته باشید. محلولپاشی را در ساعات خنک روز و زمانی انجام دهید که بوته تحت تنش خشکی یا گرمای شدید نباشد.
اگر بوته قبل از گلدهی رشد مناسبی دارد، نباید فقط برای افزایش اندازه بوته، مصرف نیتروژن را ادامه دهید؛ زیرا رشد بیش از حد شاخوبرگ میتواند رسیدگی را به تاخیر بیندازد و مشکلات بیماری در تاج گیاه را افزایش دهد.
در لوبیا چیتی، کود سه بیست بیشتر در مراحل ابتدایی رشد، پس از استقرار بوته و در دوره رشد رویشی کاربرد دارد؛ یعنی زمانی که گیاه برای توسعه ریشه، ساقه و برگ باید تغذیه متعادلی داشته باشد.
اگر گیاه واقعا به عناصر موجود در سهبیست نیاز دارد، میتوانید از طریق کودآبیاری یا سیستم آبیاری قطرهای کوددهی را انجام دهید. بهتر است مقدار توصیهشده را در چند نوبت تقسیم کنید تا املاح بیش از اندازه در اطراف ریشه جمع نشوند.
با نزدیک شدن گیاه به گلدهی و سپس تشکیل و پر شدن دانه، حتما وضعیت بوته، آزمایش خاک و برنامه کوددهی قبلی را دوباره بررسی کنید؛ چون در این مراحل، گیاه ممکن است به پتاسیم بیشتری نیاز داشته باشد و مصرف نیتروژن نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
کود سه بیست در لوبیا قرمز هم برای مراحل استقرار بوته و رشد رویشی مفید خواهد بود؛ چون میتواند با تغذیه متعادل به توسعه ریشه، ساقه و برگ کمک کند. در صورت نیاز میتوانید سهبیست را از طریق کودآبیاری یا سیستم آبیاری قطرهای در اختیار گیاه قرار دهید. حتما مقدار درجشده روی برچسب محصول را در نظر بگیرید و کود موردنیاز را در چند نوبت به گیاه برسانید تا فشار نمکی به ریشه وارد نشود.
نکته: اگر رشد بوته خوب است و ریشهها گرههای فعال دارند، مصرف بیشتر کود سهبیست که نیتروژن دارد، الزاماً کمکی به افزایش دانهها نمیکند.
| نوع لوبیا | هدف اصلی تولید | جایگاه سه بیست | نکته مهم |
| لوبیا سبز | تولید غلاف سبز | بیشتر در رشد اولیه و رویشی | از رشد شاخوبرگ بیش از حد جلوگیری کنید |
| لوبیا چیتی | تولید دانه خشک | بیشتر در استقرار و رشد رویشی | در مراحل تشکیل و پر شدن دانه برنامه غذایی باید تغییر کند |
| لوبیا قرمز | تولید دانه خشک | بیشتر در ابتدای رشد | مقدار نیتروژن را براساس خاک و وضعیت گرههای ریشه تنظیم کنید |
سه بیست بهتنهایی «کود مخصوص گلدهی» محسوب نمیشود. نمیتوانیم صرفا بهخاطر فسفر، کود سه بیست را بهعنوان یک نسخه ثابت برای تحریک گلدهی معرفی کنیم.
اگر قبل از گلدهی، خاک و گیاه به تغذیه متعادل نیاز داشته باشند، سه بیست ممکن است در برنامه قرار بگیرد؛ اما انتخاب کود باید بر اساس نیاز واقعی مزرعه باشد، نه صرفاً رسیدن تقویمی گیاه به مرحله گلدهی.
وقتی گیاه در مرحله تشکیل و پر شدن غلاف است، یعنی از مرحله رشد صرفاً رویشی فاصله گرفته و نیاز غذایی متفاوتی دارد. بنابراین ادامه مصرف سه بیست طبق تقویم در این مرحله توصیه نمیشود.
مخصوصا اگر نیتروژن کافی باشد، بهتر است به جای افزایش مصرف سه بیست، وضعیت پتاسیم و سایر عناصر مورد نیاز را بررسی کنید.
نمیتوانیم یک کود مشخص را بهعنوان جایگزین سه بیست برای همه مزارع معرفی کنیم. بعد از تشکیل غلاف، ابتدا باید نیاز مزرعه را مشخص کرد.
اگر آزمون خاک یا علائم گیاه از کمبود پتاسیم خبر بدهند، ممکن است کودهای پتاسیمی گزینه مناسبتری باشند. اگر کمبود عنصر دیگری نیز وجود داشته باشد، باید همان عنصر را بهصورت هدفمند تأمین کنید، نه اینکه صرفاً مصرف کود کامل را افزایش دهید.
نیتروژن برای رشد گیاه لازم است، اما مقدار بیشتر همیشه بهتر نیست. براساس گزارش محققان دانشگاه یوتا (USU):
افزودن نیتروژن بیشتر باعث رشد بیش از حد برگها، تأخیر در گلدهی و کاهش تشکیل غلاف میشود.
اگر مزرعه شما برگهای بسیار زیاد و رشد رویشی شدید دارد اما تشکیل گل و غلاف رضایتبخش نیست، قبل از مصرف دوباره کود سه بیست، برنامه نیتروژن را بررسی کنید.
برای تشخیص نیاز لوبیا به کود سه بیست، موارد زیر را بررسی کنید:
لوبیا سبز، چیتی و قرمز هدف تولید یکسانی ندارند. بنابراین نباید صرفاً بر اساس نام کود، یک دوز ثابت را برای هر سه نوع در نظر گرفت.
با ورود گیاه به مراحل زایشی، باید برنامه تغذیه را دوباره بررسی کرد. ادامه مصرف خودکار یک کود متعادل ممکن است نیاز واقعی گیاه را بهخوبی تأمین نکند.