- بذر
- کود
کود بر اساس کاربرد:
- پلاستیک
- لوازم آبیاری
- لوازم باغبانی، گلخانه، کشاورزی
- موتور برق

سه بیست یکی از کودهای پرکاربرد NPK است که مقدار مساوی از عناصر ضروری نیتروژن، فسفر و پتاسیم را در اختیار گیاه قرار میدهد. اما آیا میتوان در تمام مراحل رشد از کود سه بیست برای گوجه فرنگی استفاده کرد؟ پاسخ کوتاه این است: خیر.
سه بیست بیشتر برای دوره استقرار، رشد رویشی و بعضی مراحل قبل از گلدهی کاربرد دارد و وقتی بوته به فاز تولید میوه وارد میشود، ممکن است کودهایی با پتاسیم بیشتر انتخاب مناسبتری باشند. در این مقاله درباره زمان مصرف کود سه بیست برای گوجه فرنگی، مقدار و نحوه مصرف آن صحبت میکنیم تا قبل از خرید کود سه بیست، اطلاعات کافی داشته باشید.
بله؛ کود سه بیست برای گوجه فرنگی میتواند در زمان مناسب، بخشی از برنامه تغذیه بوته باشد. کود NPK 20-20-20 حاوی سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم است و هرکدام نقش متفاوتی در رشد گیاه دارند.
نیتروژن بیشتر به رشد برگ و ساقه کمک میکند، فسفر در توسعه ریشه و فرایندهای مرتبط با رشد نقش دارد و پتاسیم در تنظیم آب و بسیاری از فرایندهای گیاه مؤثر است.
با این حال، سه بیست یک کود عمومی و متعادل است و مقدار مصرف آن در تمام مراحل رشد گوجه یکسان نیست.کود سه بیست علاوه بر گوجه فرنگی، در تغذیه سایر محصولات کشاورزی نیز کاربرد دارد؛ اما زمان و مقدار مصرف آن برای هر گیاه متفاوت است. برای آشنایی با شرایط استفاده از این کود در باغهای پسته، مقاله کود سه بیست برای پسته را مطالعه کنید.هرچه بوته از رشد رویشی فاصله میگیرد و وارد گلدهی و تولید میوه میشود، نیاز غذایی آن تغییر میکند.
بنابراین، کود سه بیست گوجه فرنگی را باید بر اساس مرحله رشد، وضعیت بوته و شرایط خاک یا بستر انتخاب کنید. قبل از بررسی قیمت کود سه بیست و خرید محصول مورد نظر، به درصد عناصر، قابلیت حل شدن، روش مصرف و تناسب محصول با مرحله رشد گوجه توجه داشته باشید.
سه بیست بیشتر زمانی کاربرد دارد که بوته به یک تغذیه نسبتاً متعادل از NPK نیاز دارد. در ادامه، جایگاه این کود را در مراحل مختلف رشد گوجه بررسی میکنیم.
بعد از انتقال نشا به زمین یا گلخانه، ابتدا باید اجازه دهید بوته از تنش انتقال خارج شود و ریشه در محیط جدید مستقر شود. پس از استقرار، در صورت نیاز میتوانید برای حمایت از رشد اولیه، از کود سه بیست استفاده کنید.
مصرف بیش از حد در این مرحله کار درستی نیست؛ چون ریشه هنوز کاملاً توسعه پیدا نکرده و کوددهی سنگین میتواند به ریشه فشار وارد کند.
مرحله رشد رویشی میتواند یکی از زمانهای مناسب برای مصرف کود 20-20-20 برای گوجه فرنگی باشد، به شرطی که گیاه به تغذیه متعادل NPK نیاز داشته باشد. در این دوره، بوته در حال تولید برگ، ساقه و ریشه است و تغذیه متعادل میتواند به رشد مناسب کمک کند.
البته اگر بوته بیش از حد سبز شده و رشد رویشی زیادی داشته، مصرف سه بیست بدون بررسی نیاز گیاه میتواند رشد رویشی را بیش از اندازه تقویت کند.
در اواخر رشد رویشی و نزدیک شدن به گلدهی، سه بیست در بعضی برنامههای تغذیهای قابل استفاده است. در این مراحل، هدف این است که بوته تقویت شود و برای ورود به مرحله زایشی آماده باشد. در نظر داشته باشید که سه بیست، «کود مخصوص گلدهی» نیست.
بعد از تشکیل میوه، نیاز تغذیهای گوجه فرنگی تغییر میکند. با این حال، در بعضی برنامههای تغذیه میتوان در این مرحله هم از کود NPK 20-20-20 برای گوجه فرنگی استفاده کرد؛ اما دیگر همیشه بهترین انتخاب نیست.
در این مرحله باید وضعیت پتاسیم، کلسیم، منیزیم و سایر عناصر مورد نیاز گیاه را بررسی کنید و صرفاً بر اساس نام «سه بیست» تصمیم نگیرید.اگر میخواهید با ترکیبات این کود، نقش عناصر NPK و کاربردهای عمومی آن بیشتر آشنا شوید، مقاله کود سه بیست چیست؟ را مطالعه کنید.
در مرحله درشت شدن میوه، معمولاً تمرکز برنامه غذایی این است که نیازهای اختصاصیتر گیاه تامین شود. به همین دلیل، کود سه بیست برای درشت شدن گوجه الزاماً انتخاب اول نیست و در بسیاری از برنامهها کودهایی با پتاسیم بالاتر میتوانند مناسبتر باشند.
کاربرد کود سه بیست تنها به گوجه فرنگی محدود نیست و بسته به نیاز غذایی، میتوان از آن در برنامه تغذیه محصولات مختلف استفاده کرد. برای شناخت کاربرد این کود در محصولات دیگر، مقاله کود سه بیست برای چه گیاهانی مناسب است را بخوانید.
اگر بخواهیم زمان مصرف کود سه بیست گوجه فرنگی را ساده بیان کنیم، باید بگوییم که بیشترین کاربرد آن معمولاً از زمان استقرار بوته تا رشد رویشی و در برخی شرایط تا قبل از گلدهی است.
بعد از اینکه نشا از تنش اولیه خارج شد و رشد جدید خود را شروع کرد، میتوانید بر اساس شرایط مزرعه یا گلخانه، مصرف سه بیست را در برنامه غذایی قرار دهید.
رشد رویشی یکی از مهمترین بازههای مصرف این کود است. در این مرحله باید مراقب باشید مقدار کود باعث رشد بیش از حد شاخ و برگ نشود.
اگر آزمایش خاک و آب و وضعیت بوته نشان دهد که گیاه همچنان به تغذیه متعادل NPK نیاز دارد، مصرف سه بیست میتواند تا پیش از گلدهی ادامه پیدا کند.
زمان مناسب استفاده از کود NPK 20-20-20 به نوع محصول و مرحله رشد آن بستگی دارد. این موضوع در گیاهانی مانند زعفران نیز اهمیت دارد؛ برای بررسی شرایط مصرف در این محصول، راهنمای بهترین زمان مصرف کود سه بیست برای زعفران را مطالعه کنید.
ممکن است در برخی برنامهها، مقدار محدودی از این کود بعد از تشکیل میوه نیز کاربرد داشته باشد؛ اما قبل از مصرف باید نیاز واقعی گیاه را بررسی کرد. با افزایش باردهی، اهمیت پتاسیم و سایر عناصر مورد نیاز بیشتر میشود و ممکن است فرمولهای تخصصیتر انتخاب بهتری باشند.
وقتی رشد رویشی بیش از اندازه شده و بوته وارد باردهی جدی شده، بهتر است مصرف سه بیست را کاهش دهید. همچنین اگر آزمایش خاک و آب نشان بدهند که بعضی عناصر به مقدار کافی وجود دارند، باید مصرف سه بیست را دوباره ارزیابی کنید.
مقدار مصرف کود سه بیست برای گوجه فرنگی یک عدد ثابت برای همه مزارع نیست. سن بوته، روش مصرف، حجم آب، نوع خاک یا بستر، کیفیت آب آبیاری، EC و مقدار عناصر موجود در محیط ریشه همگی روی مقدار مناسب اثر میگذارند.
بنابراین، مقدار درجشده روی برچسب محصولی که تهیه کردهاید را در اولویت قرار دهید. برای مشاهده و مقایسه انواع کود 20-20-20 و انتخاب محصول متناسب با مرحله رشد گوجه فرنگی، محصولات کود سه بیست دیجیرز را بررسی کنید.
در کشت فضای باز، مقدار مصرف به روش کوددهی و سن بوته وابسته است. بهتر است بهجای یک نوبت کوددهی سنگین، کود را در چند نوبت و متناسب با رشد گیاه مصرف کنید.در سایر محصولات زراعی نیز برنامه کوددهی باید با مرحله رشد و شرایط خاک هماهنگ باشد. اگر لوبیا کشت میکنید، برای آشنایی با نکات تغذیه این محصول میتوانید مقاله کود سه بیست برای لوبیا را بررسی کنید.
در گلخانه کنترل بیشتری روی آب و تغذیه دارید؛ بنابراین مقدار مصرف را باید بر اساس برنامه تغذیهای، EC آب ورودی، زهآب و نیاز واقعی بوته تنظیم کنید. توصیه میکنیم در تمام طول دوره کشت از یک مقدار ثابت استفاده نکنید.
برای کودآبیاری، غلظت محلول و حجم آب اهمیت زیادی دارد. اگر کود در حجم زیادی از آب پخش میشود، مقدار کود مورد نیاز با یک آبیاری سبک متفاوت خواهد بود.
محلولپاشی را باید با غلظت پایینتر و مطابق دستور مصرف محصول انجام دهید. محلولپاشی در هوای بسیار گرم، روی بوتههای تشنه یا تحت تنش میتواند خطر آسیب برگی را افزایش دهد.
| عامل | تاثیر بر مقدار مصرف | مواردی که نیاز به بررسی دارند | اقدام پیشنهادی |
| مرحله رشد بوته | نیاز غذایی گوجه در مراحل مختلف یکسان نیست و مقدار مصرف باید متناسب با سن و مرحله رشد تغییر کند. | سن بوته و اینکه در مرحله رشد رویشی، گلدهی یا میوهدهی قرار دارد. | مقدار و دفعات مصرف را براساس مرحله رشد تنظیم کنید و یک مقدار ثابت را در تمام فصل تکرار نکنید. |
| روش مصرف کود | غلظت موردنیاز در کودآبیاری با محلولپاشی یکسان نیست. | کودآبیاری، آبیاری قطرهای یا محلولپاشی. | مقدار مصرف را مطابق روش مصرف درجشده روی برچسب همان محصول تعیین کنید. |
| نوع کشت | شرایط تغذیهای گوجه گلخانهای با فضای باز متفاوت است. | گلخانهای یا باز بودن فضای کشت. | در گلخانه مصرف را با برنامه کودآبیاری و EC محلول هماهنگ کنید. |
| نوع خاک یا بستر | مقدار عناصر موجود در خاک روی نیاز گیاه به کود اثر میگذارد. | نتیجه آزمایش خاک یا وضعیت بستر کشت. | اگر یک عنصر به مقدار کافی وجود دارد، از مصرف بیدلیل کود حاوی همان عنصر خودداری کنید. |
| کیفیت آب آبیاری | آب با EC بالا میتواند شوری محیط ریشه را افزایش دهد. | EC و در صورت امکان، آنالیز آب. | پیش از افزایش مقدار کود، کیفیت آب آبیاری را بررسی کنید. |
| EC محیط ریشه | مصرف بیش از نیاز کود میتواند EC محیط ریشه را افزایش دهد. | EC محلول غذایی یا زهآب در گلخانه. | در EC بالا، ابتدا علت تجمع املاح را بررسی کنید و سپس درباره ادامه کوددهی تصمیم بگیرید. |
| وضعیت رشد بوته | بوتهای که بیش از حد رشد رویشی دارد، ممکن است به نیتروژن اضافی نیاز نداشته باشد. | اندازه شاخوبرگ، فاصله میانگرهها و وضعیت گلدهی. | اگر رشد رویشی زیاد است، مصرف سه بیست را بدون بررسی ادامه ندهید. |
| میزان باردهی | با افزایش تعداد و اندازه میوهها، نیاز تغذیهای بوته تغییر میکند. | تعداد خوشهها، میوههای در حال رشد و بار بوته. | در مراحل باردهی، مناسب بودن فرمول 20-20-20 را دوباره ارزیابی کنید. |
نحوه مصرف کود سه بیست برای گوجه فرنگی به نوع کشت و تجهیزات موجود بستگی دارد. سه روش رایج، کودآبیاری، آبیاری قطرهای و محلولپاشی هستند.
کود سه بیست را میتوانید در آب حل کنید و همراه آبیاری در اختیار ریشه قرار دهید. توجه داشته باشید که باید کود را کاملا در آب حل کنید. بهتر است کوددهی را زمانی انجام دهید که سیستم آبیاری بتواند کود را یکنواخت در محدوده ریشه پخش کند.
در گلخانه و بسیاری از مزارع گوجه، سه بیست از طریق سیستم قطرهای مصرف میشود. در این روش باید کود کاملاً محلول باشد و پس از تزریق کود، سیستم برای مدتی با آب خالی کار کند تا کود باقیمانده از خطوط خارج شود.
اگر محصولی که تهیه کردهاید برای محلولپاشی مناسب باشد، میتوانید آن را با غلظت توصیهشده روی برگ استفاده کنید. محلولپاشی را در ساعات خنک روز انجام دهید و از افزایش خودسرانه غلظت خودداری کنید.
در گلخانه بهتر است مصرف سه بیست بخشی از یک برنامه کامل تغذیه باشد. در این شرایط، اندازهگیری EC و pH آب و بررسی وضعیت زهآب کمک میکند بفهمید آیا ادامه مصرف کود منطقی است یا باید فرمول تغذیه را تغییر بدهید.
| مرحله رشد | وضعیت مصرف سه بیست | هدف اصلی مصرف | نکته مهم |
| بعد از انتقال و استقرار نشا | مناسب در صورت نیاز گیاه | کمک به شروع رشد ریشه و اندام هوایی پس از استقرار | بلافاصله بعد از انتقال نشا کوددهی سنگین انجام ندهید و اجازه دهید بوته از تنش انتقال خارج شود. |
| رشد رویشی | یکی از مناسبترین مراحل مصرف | حمایت از رشد برگ، ساقه و ریشه | اگر بوته بیش از حد سبزینهای شده، مصرف سه بیست را دوباره ارزیابی کنید. |
| نزدیک شدن به گلدهی | مناسب بهصورت مشروط | تامین تغذیه متعادل پیش از ورود جدی به فاز زایشی | سه بیست را کود اختصاصی گلدهی در نظر نگیرید و وضعیت کلی تغذیه را بررسی کنید. |
| شروع گلدهی | وابسته به شرایط بوته | حفظ تعادل غذایی در زمان تغییر فاز رشد | از افزایش خودسرانه نیتروژن برای تحریک رشد خودداری کنید. |
| تشکیل میوههای اولیه | مشروط و وابسته به برنامه تغذیه | تامین بخشی از نیاز عمومی NPK | با افزایش باردهی، اهمیت پتاسیم و سایر عناصر غذایی بیشتر میشود. |
| رشد و پر شدن میوه | معمولا انتخاب اصلی نیست | – | اگر گیاه به پتاسیم بیشتری نیاز دارد، ممکن است فرمول با پتاسیم بالاتر مناسبتر باشد. |
| درشت شدن میوه | معمولا انتخاب اول نیست | – | سه بیست بهتنهایی کود مخصوص درشت شدن گوجه نیست. |
اصل نیاز غذایی گیاه در کشت گلخانهای و فضای باز مشابه است، اما تفاوت در شرایط محیطی باعث میشود روشهای کنترل تغذیه یکسان نباشند.
نباید تصور کنید سه بیست یک کود اختصاصی برای گلدهی است. این کود میتواند قبل از گلدهی و در شرایطی که بوته به تغذیه متعادل نیاز دارد، مفید باشد؛ اما برای تولید گل بیشتر، کودهای دیگر میتوانند موثرتر باشند.
اگر بوته بیش از حد نیتروژن دریافت کند، ممکن است رشد سبزینهای آن زیاد شود و تعادل بین رشد رویشی و زایشی بههم بخورد. بنابراین در زمان گلدهی، وضعیت واقعی گیاه و برنامه کامل تغذیهای را بررسی کنید.
سه بیست بهتنهایی کود مخصوص درشت شدن گوجه نیست. این کود میتواند بخشی از تغذیه گیاه باشد، اما در زمان رشد میوه باید نیاز گیاه به پتاسیم و سایر عناصر را نیز در نظر بگیرید.
اگر نیتروژن و فسفر کافی در خاک وجود داشته باشد، ادامه مصرف کود 20-20-20 ممکن است انتخاب بهینهای نباشد و فرمولی با پتاسیم بالاتر احتمالا میتواند سازگاری بهتری با نیاز مرحله باردهی داشته باشد.
اگر بوته بیش از اندازه شاخ و برگ تولید کرده و رشد آن بسیار سبزینهای است، مصرف یک کود حاوی نیتروژن چندان مناسب نیست. در این شرایط ابتدا باید برنامه غذایی را بررسی کنید. براساس گزارش محققان دانشگاه کالیفرنیا (UCANR):
مصرف نیتروژن بیشتر از نیاز گیاه میتواند باعث رشد بیش از حد شاخ و برگ و ساقه شود.
در دوره باردهی و رشد میوه، ممکن است نیاز گیاه به پتاسیم بیشتر شود. در چنین شرایطی کودهای با پتاسیم بالاتر میتوانند انتخاب هدفمندتری نسبت به فرمول NPK 20-20-20 باشند.
اگر آزمایش یا علائم گیاه از کمبود یک عنصر خاص خبر بدهند، کود سه بیست الزاماً مشکل را برطرف نمیکند. در این شرایط باید عنصر مورد نیاز را به شکل مناسب تأمین کنید.
وقتی EC آب یا محیط ریشه بالاست، اضافه کردن کود بدون بررسی شرایط میتواند بار نمکی محیط را بیشتر کند. ابتدا باید علت EC بالا را مشخص و مدیریت کنید.
اگر آزمایش خاک نشان دهد یکی از عناصر موجود به مقدار کافی در خاک وجود دارد، مصرف مداوم کود متعادل ممکن است ضروری نباشد. برنامه کوددهی باید بر اساس نیاز واقعی تنظیم شود.
بهتر است نیاز به سه بیست را فقط از روی زرد شدن برگ یا ضعیف بودن بوته تشخیص ندهید و چند عامل را در کنار هم بررسی کنید.
اول ببینید بوته در چه مرحلهای قرار دارد. کود سه بیست معمولاً در دوره رشد رویشی جایگاه مشخصتری دارد و با ورود به باردهی باید نیاز غذایی دوباره ارزیابی شود.
آزمایش خاک و آب اطلاعات دقیقتری درباره مقدار عناصر و شرایط محیط ریشه در اختیار شما قرار میدهد و جلوی کوددهی بیدلیل را میگیرد.
EC بالا میتواند نشاندهنده تجمع نمکها باشد و pH نامناسب نیز میتواند دسترسی گیاه به بعضی عناصر را کاهش دهد. بنابراین قبل از افزایش مقدار کود، این دو شاخص را بررسی کنید.
اگر در هفتههای گذشته چند نوع کود NPK یا کودهای حاوی عناصر مختلف مصرف کردهاید، ابتدا مجموع مصرف را بررسی کنید. ممکن است مشکل گیاه کمبود کود نباشد.
رنگ برگ، اندازه و شکل برگ، رشد ساقه، وضعیت گلها و میوهها میتوانند سرنخهایی درباره وضعیت تغذیهای بوته بدهند؛ اما تشخیص دقیق کمبود عنصر فقط از روی علائم ظاهری همیشه قابل اعتماد نیست.



