بهترین کود برای پرشدن مغز پسته

پسته از محصولات کشاورزی گران‌بها ایران بوده و کیفیت آن به پرشدن مغز و درصد خندانی (بازشدن) آن وابسته است. پسته‌های خندان در بازار داخل و صادرات ارزش بیشتری دارند و خریداران خارجی درصد خندانی محصول را معیار قیمت‌گذاری قرار می‌دهند. تغذیه متعادل و کوددهی مناسب درختان پسته در افزایش کیفیت میوه، پرشدن مغز و خندان شدن آن نقش کلیدی دارد. در ادامه، به عوامل موثر روی خندان شدن پسته اشاره خواهیم کرد.

چگونه پسته را خندان کنیم؟

خندان شدن پسته به روند بازشدن طبیعی پوست مغز آن اشاره دارد که بسته به عوامل ژنتیکی و محیطی مختلف تغییر می‌کند. برای افزایش درصد خندانی پسته باید پارامترهای مهم باغداری و مدیریت درخت را رعایت کرد. برخی از این پارامترها به شرح زیر هستند:

تغذیه مناسب و عناصر ضروری

 تامین کودهای حاوی عناصر پرمصرف و ریزمغذی‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. در فصل تابستان مصرف کودهای پتاسه و آمینواسیدی اهمیت زیادی خواهد داشت. این کودها با افزایش فشار اسمزی داخل میوه به پرشدن مغز و کاهش پسته‌های پوک کمک می‌کنند.

مصرف کودهای حاوی نیتروژن باعث رشد بهتر مغز پسته شده و بهترین شرایط را برای رشد مغز پسته فراهم می‌کنند؛ همچنین کودهای حاوی فسفر سبب توسعه ریشه گیاه شده و پتاسیم نیز سبب میوه‌دهی بهتر گیاه می‌شود. اگر در کنار این کودها، از کودهایی بهره ببرید که حاوی عناصر ریزمغذی (روی، مس، آهن و…) هستند، تغذیه خاک غنی شده و رشد مغز بیشتر می‎شود.

آبیاری منظم

آبیاری اصولی نه تنها نیاز آبی درخت را تامین می‌کند بلکه با انتقال عناصر غذایی، کیفیت مغز و درصد خندانی را افزایش می‌دهد. کاهش آبیاری درصد خندانی پسته را کاهش داده حال آنکه آب‌دهی مناسب بازدهی خندانی محصول را به طور چشمگیری افزایش می‎دهد.

برای حفظ رطوبت خاک می‌توان از روش‌های کمکی مانن انواع پلاستیک کشاورزی استفاده کرد؛ پلاستیک مالچ از تبخیر آب سطحی جلوگیری کرده و رطوبت خاک را حفظ می‎کند. استفاده از سیستم‌های آبیاری قطره‌ای با استفاده از نوار تیپ آبیاری ازجمله مواردی هستند که کود محلول را در دسترس ریشه قرار می‌دهند.

زمان برداشت

برداشت دیرهنگام کمک می‌کند پوست مغز ترک بخورد. اگر برداشت زودتر از موعد انجام شود، مغز هنوز سنگین نشده و رطوبت بالایی دارد. این ویژگی باعث کاهش درصد خندانی و افت کیفیت اقتصادی محصول می‌شود. توصیه می‌کنیم برداشت را کمی به تعویق بیندازید تا مغز پسته وزن بگیرد و رطوبت آن کاهش یابد.

 این کار شکاف خندانی را افزایش می‌دهد. البته تاخیر بیش از حد برداشت باعث ریزش میوه و حمله به آفات می‌شود؛ بنابراین بهترین زمان برداشت، هنگامی است که پوست بیرونی میوه ترک خورده و مغز کاملا شکل گرفته است.

مدیریت تنش‌ها

تنش گرمایی شدید می‌تواند تقسیم سلولی مغز را مختل کند؛ در نتیجه درخت بخشی از انرژی خود را صرف بقا و کاهش استرس می‌کند و مغز پسته سبک و ناقص می‌ماند. استفاده از کودهای پتاسیمی و کلسیم‌بور اثر گرما را کاهش می‌دهد و رشد مغز را تسهیل می‌کند.

انتخاب رقم مناسب و هرس

درصد خندانی در ارقام مختلف پسته متفاوت است. برخی ارقام مانند احمدآقایی و کله قوچی درصد خندانی بالاتری دارند و برخی دیگر دیرتر باز می‌شوند. هرس صحیح درختان و حذف شاخه‌های اضافی باعث می‌شود انرژی بیشتری صرف تشکیل مغز شده و درصد خندانی بهبود پیدا کند.

بهترین کود برای پرشدن مغز پسته

برای اینکه مغز پسته به خوبی رشد کند و پر شود، باید تغذیه مناسبی داشته باشد. به زبان ساده، درخت پسته برای پر شدن مغز به موادی مثل ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، بور و آمینواسیدها نیاز دارد.

اگر در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور از کودهای مناسب مثل کود سیلیکات پتاسیم، کودهای پتاسیم‌دار و کودهای آمینواسید استفاده کنید، قند بیشتری به مغز پسته می‌رسد. به دنبال آن وزن مغز بیشتر می‌شود و تعداد پسته‌های پوک هم کم می‌شود. در ادامه، بهترین کودها را براساس هر مرحله از رشد توضیح می‌دهیم:

تیرماه (ابتدای پر شدن مغز)

در این ماه بهتر است از کودهای سیلیکات پتاسیم و آمینواسید (اسپری روی برگ‌ها) استفاده کنید. این کودها پتاسیم و سیلیس مورد نیاز درخت را تامین می‌کنند و درخت را در برابر گرمای تابستان مقاوم می‌کنند.

مردادماه (مرحله بزرگ شدن مغز)

در این مرحله، تأمین پتاسیم مورد نیاز درخت نقش مهمی در رشد و پر شدن مغز پسته دارد. برای این منظور می‌توان از کودهای پتاسیم بالا مانند سولوپتاس استفاده کرد. همچنین کود queen pk100 با ترکیب فسفر و پتاسیم می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی در برنامه تغذیه باغ پسته باشد. انتخاب کود مناسب و مقدار مصرف آن باید بر اساس نیاز غذایی درخت و نتایج آزمایش خاک و برگ انجام شود. تأمین متعادل کلسیم و بور نیز در این دوره اهمیت دارد.

شهریورماه (نزدیک برداشت)

در این ماه بهتر است مصرف کودهای پتاسیمی را ادامه دهید. این کار باعث می‌شود مغز پسته تا روزهای آخر به خوبی تغذیه شود و کیفیت نهایی محصول بالا برود. تحقیقات نشان داده استفاده از کودهایی مثل سولفات پتاسیم کیفیت مغز را بهتر می‌کند.

کودهای آلی (دامی و مرغی)

کودهای طبیعی مثل کمپوست، کود گاوی و کود مرغی هم نقش مهمی در پر شدن مغزها دارند. این کودها خاک را غنی‌تر می‌کنند و مواد مغذی را در اختیار درخت می‌گذارند. برای مثال کود مرغی مایع سرشار از نیتروژن، فسفر و پتاسیم است که هم خاک را حاصلخیزتر می‌کند و هم رشد پسته را تقویت می‌نماید.

کودهای ریزمغذی

علاوه‌بر کودهای اصلی، درخت پسته به عناصر ریزمغذی مثل بور، آهن، روی و منگنز هم نیاز دارد. این مواد اگرچه کم مصرف می‌شوند اما برای فعالیت‌های درونی درخت ضروری هستند. کمبود آن‌ها باعث می‌شود مغز پسته ناقص بماند و خندانی کمتری داشته باشد. بهتر است هر از گاهی محلول‌پاشی با کودهای ریزمغذی یا کودهای حاوی بور را فراموش نکنید.

مقدار مصرف کود خندان کردن پسته

میزان دقیق کوددهی درخت پسته به شرایط باغ همچون سن درخت، نوع خاک، باروری و… بستگی دارد. ازاین‌رو بهتر است با آزمایش خاک و مشورت متخصص تعیین شود. برخی دستورالعمل‌های عمومی مقدار مصرف کود عبارتند از:

کودهای پتاسیم بالا

برای استفاده از کودهای پتاسیم بالا مثل انواع NPK با پتاسیم زیاد (۱۲-۱۲-۳۶) یا سولوپتاس (۰-۰-۵۰)، بهترین روش این است که آن‌ها را از طریق آبیاری قطره‌ای به ریشه درخت برسانید. مقدار پیشنهادی برای هر نوبت کوددهی حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم در هر هکتار است. این کار را باید از تیرماه شروع کنید و تا شهریورماه، تکرار نمایید.

اگر می‌خواهید از روش محلول‌پاشی استفاده کنید، یعنی کود را روی برگ‌ها اسپری کنید، باید کود مایع پتاسیم بالا را به میزان ۲ تا ۳ لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب حل کرده و برای هر هکتار استفاده کنید. در این روش هم باید ۲ تا ۳ نوبت در تابستان تکرار شود.

کود کلسیم و بور

می‌توانید از نیترات کلسیم به میزان ۵۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار استفاده کنید. مصرف کود مایع کلسیم بور هم گزینه خوبی است که باید در حدود ۱۵ تا ۲۰ لیتر در هکتار مصرف شود.

دقت کنید استفاده از روش محلول‌پاشی برای مصرف این کودها موثرتر است. می‌توانید کود نیترات کلسیم را به میزان ۲ تا ۳ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب حل کنید یا از کود مایع کلسیم بور به میزان ۲ تا ۳ لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب استفاده نمایید. بهترین زمان برای این کار، ماه‌های تیر و مرداد است و باید ۲ تا ۳ نوبت با فاصله ۱۰ تا ۱۵ روز این کار را تکرار کنید.

برای بررسی یک محصول مشخص جهت تأمین کلسیم در برنامه تغذیه باغ پسته، می‌توانید مشخصات، آنالیز و دستور مصرف نیترات کلسیم هایپر ایکس گرین ۱۰ کیلویی را مشاهده کنید. مقدار مصرف این محصول باید بر اساس دستور سازنده و شرایط تغذیه‌ای باغ تعیین شود.

کود سیلیکات پتاسیم

سیلیکات پتاسیم به صورت محلول‌پاشی استفاده می‌شود. مقدار پیشنهادی حدود ۲ تا ۳ لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب برای هر هکتار است. بهترین زمان مصرف از اواسط خرداد شروع می‌شود و تا اواخر مرداد ادامه دارد. در این مدت، ۲ تا ۳ نوبت محلول‌پاشی انجام دهید تا درخت همیشه در برابر گرما محافظت شود و پتاسیم کافی دریافت کند.

نکته مهم: همه این مقادیر و زمان‌بندی‌ها برای درختان بالغ و براساس شرایط عمومی پیشنهاد شده است. اگر درختان شما جوانتر هستند یا خاک باغتان ویژگی خاصی دارد، بهتر است مقدار مصرف را کم و زیاد کنید. بهترین راه این است که آزمایش خاک انجام دهید و با یک کارشناس کشاورزی مشورت کنید.

جمع بندی

پرشدن مغز و خندان شدن پسته نتیجه‌ مدیریت صحیح باغ و تغذیه متعادل درخت است. با برنامه‌ریزی مناسب کوددهی (تامین N، P، K، Ca، B و ریزمغذی‌ها)، آبیاری منظم (قطره‌ای) و توجه به زمان برداشت، می‌توان درصد پسته‌های خندان را افزایش داد. استفاده از کودهای آلی مانند کود مرغی کیفیت خاک را بهبود می‌بخشد و محصولات آینده را تقویت می‌کند. در نهایت، ترکیب این عوامل به همراه انتخاب رقم مناسب و هرس بهینه، کلید موفقیت تولید پسته با درصد خندانی بالا خواهد بود.