- بذر
- کود
کود بر اساس کاربرد:
- پلاستیک
- لوازم آبیاری
- لوازم باغبانی، گلخانه، کشاورزی
- موتور برق
کود سه بیست برای لوبیا
14/08/1405
علت ریزش گل خیار
آنچه در این مطلب میخوانید:
از رایج‌ترین دغدغه‌های گلخانه‌داران ریزش گل خیار و میوه ندادن بوته‌ها است؛ مشکلی که اگر به‌موقع برطرف نشود، می‌تواند بخش زیادی از محصول را از بین ببرد. حتی زمانی که از بذر خیار گلخانه‌ای مرغوب، آبیاری منظم و کوددهی مناسب استفاده می‌کنید، باز هم ممکن است با این چالش روبه‌رو شوید. حال سوال اینجاست چرا گل‌های خیار می‌ریزند و بوته‌ها خیار نمی‌دهند؟ در ادامه این مقاله، علت ریزش گل خیار را بررسی خواهیم کرد.
علت ریزش گل خیار
عوامل مختلفی باعث خیار ندادن بوته می‌شوند و روی میزان محصول‌دهی این گیاه تاثیر دارند. برخی از این عوامل عبارتند از:
تنش‌های دمایی و رطوبتی
تغییرات شدید دما (دمای بالای ۳۵ درجه سانتی‌گراد یا کاهش دما به کمتر از ۱۰ درجه) و رطوبت نامتعادل، می‌توانند تولید گل را مختل کرده و باعث ریزش گل‌ها شوند.
در کشت گلخانه‌ای اگر در طول ۲۴ ساعت دمای هوا بالاتر از ۳۰ درجه شود، جذب آب و مواد غذایی متوقف می‌گردد که این امر باعث ریزش گل‌ها خواهد شد. هوای بسیار خشک یا مرطوب نیز می‌تواند در فرایند لقاح اختلال ایجاد کرده و باعث خشک شدن گل‌ها شود.
نوع بذر خیار
از نظر ژنتیکی، برخی ارقام خیار قدرت نگهداری گل بالاتری دارند و در شرایط تنش مانند نوسان دما، کمبود نور یا اختلالات تغذیه‌ای، گل‌های ماده آن‌ها کمتر دچار ریزش می‌شود. در مقابل، بعضی بذرها حساس‌تر هستند و با کوچک‌ترین تغییر در شرایط محیطی، ریزش گل در آن‌ها افزایش پیدا می‌کند؛ به همین دلیل هنگام خرید بذر خیار گلخانه‌ای یا بوته‌ای باید به ویژگی‌های ژنتیکی رقم توجه ویژه‌ای داشت.
در خیارهای هیبرید و اصلاح‌شده مانند بذر خیار شهاب یا بذر ناگین، معمولاً پایداری گلدهی بهتر است و بسیاری از آن‌ها توانایی تشکیل میوه بدون گرده‌افشانی (پارتنوکارپ) را دارند؛ به همین دلیل ریزش گل در این ارقام کمتر دیده می‌شود. اما در ارقام معمولی یا قدیمی، وابستگی گل به گرده‌افشانی بیشتر است و اگر شرایط گرده‌افشانی یا محیطی مناسب نباشد، گل‌ها می‌ریزند.
تغذیه ناکافی یا نامتعادل
کمبود عناصر غذایی مورد نیاز گیاه (همچون پتاسیم، فسفر و نیز عناصر ریزمغذی مانند روی و بور) باعث ضعیف شدن گیاه و خیار ندادن بوته می‌شوند. عدم تعادل در برنامه کوددهی خیار گلخانه‌ای، ازجمله مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنی می‌تواند باعث بهم زدن تعادل رشد رویشی و زایشی شده و ریزش گل‌های خیار را در پی داشته باشد.
چنانچه تمایل دارید برای خرید کود مناسب اقدام کنید، می‌توانید با با شماره 02191098279 تماس بگیرید و با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
آبیاری غیراصولی
هم کم‌آبی و تنش خشکی و هم آبیاری بیش از حد (که باعث پوسیدگی ریشه می‌شود) از دلایل مهم خیار ندادن بوته هستند. در مرحله گلدهی نیاز آبی گیاه افزایش پیدا می‌کند. در صورتیکه به اندازه کافی به گیاه آب نرسد، بوته گل‌ها و میوه‌ها را فدای زنده ماندن می‌کند. همچنین آبیاری در ساعات سرد شب یا استفاده از آب بسیار سرد می‌تواند اثر سرمازدگی را تشدید کرده و احتمال ریزش گل خیار را افزایش دهد.
تعداد زیاد گل و میوه
اگر بوته خیار بیش از حد گل و میوه تولید کند و توان نگهداری از همه آن‌ها را نداشته باشد، تعدادی از گل‌ها یا میوه‌ها ریزش پیدا می‌کنند. با این اقدام منابع گیاه، برای رشد باقی میوه‌ها متمرکز می‌شود. این پدیده در شرایطی که کشت غنی و بوته قوی است، رخ خواهد داد.
آفات و بیماری‌ها
آفت‌هایی مانند شته‌ها، تریپس و کنه‌ها از شیره گیاه تغذیه می‌کنند و باعث ضعیف شدن بوته گیاه می‌شوند. به دنبال این امر گل‌های خیار نیز ریزش پیدا می‌کنند. بیماری‌های قارچی (همچون کپک خاکستری) یا پوسیدگی ریشه و طوقه در شرایط آبیاری نامناسب ایجاد می‌شوند و منجر به ریزش گل و کاهش عملکرد گیاه می‌گردند.
شوری خاک
تجمع نمک (میزان EC بالا) در خاک یا آب آبیاری باعث می‌شود ریشه توانایی جذب مواد غذایی را از دست بدهد و گل‌ها ریزش پیدا کنند. در اغلب مواقع استفاده نادرست از کودهای شیمیایی باعث افزایش شوری خاک می‌شود. در چنین شرایطی لازم است با استفاده از روش‌های اصلاحی و کودهای اصلاح خاک، همانند آبشویی و استفاده از کودهای ضد شوری، سطح EC خاک را کاهش داد.
تراکم بالای بوته‌ها
کشت زیاد و عدم فاصله گذاری مناسب بین بوته‌ها باعث رقابت شدید گیاهان بر سر آب، نور و عناصر غذایی می‌شود. در نتیجه این کار عملکرد گلدهی کاهش پیدا کرده و ریزش گل خیار افزایش می‌یابد.
شرایط نامساعد آب و هوایی
روزهای ابری طولانی (نقص نور کافی) یا تابش مستقیم و طولانی نور خورشید باعث آسیب دیدن گل‌ها می‌شود. وزش باد شدید در خارج از گلخانه (یا تغییرات ناگهانی دما و رطوبت) می‌تواند باعث تضعیف گیاه و خیار ندادن بوته شود.
همچنین سرمازدگی گیاهان یکی از عوامل پنهان اما بسیار مؤثر در ریزش گل خیار، به‌ویژه در کشت گلخانه‌ای اواخر پاییز، زمستان و اوایل بهار است. کاهش ناگهانی دما، مخصوصاً افت دمای شبانه به کمتر از ۱۰ درجه سانتی‌گراد، باعث اختلال در فعالیت آنزیم‌ها و فرآیندهای فیزیولوژیک گیاه می‌شود. در این شرایط، جریان شیره گیاهی کاهش یافته و گل‌ها که حساس‌ترین اندام گیاه هستند، دچار تنش شده و ریزش پیدا می‌کنند.
برداشت دیرهنگام میوه
برداشت دیرهنگام میوه یکی از دلایل کمتر توجه‌شده اما مؤثر در ریزش گل خیار است. زمانی که میوه‌های رسیده برای مدت طولانی روی بوته باقی می‌مانند، بخش زیادی از آب و مواد غذایی گیاه صرف رشد همان میوه‌ها می‌شود و گل‌ها و تخمدان‌های جوان دچار کمبود تغذیه می‌گردند. در این شرایط، گیاه برای حفظ تعادل و کاهش فشار، گل‌های جدید را حذف کرده و ریزش گل افزایش می‌یابد.
در چه شرایطی ریزش گل خیار طبیعی نیست؟
در گیاه خیار گل‌های نر و ماده مجزا هستند و عملکرد متفاوتی دارد. ریزش گل‌های نر پس از انتقال گرده (لقاح) طبیعی است؛ چرا که گل‌های نر پس از اتمام کار خود در گرده‌افشانی از گیاه جدا می‌شوند. اگر بوته‌ای دارای تعداد زیادی گل باشد، به طور طبیعی برخی از گل‌ها و میوه‌ها ریزش پیدا می‌کنند تا گلدهی متعادل شود. این موارد ریزش گل طبیعی بوده و مربوط به سازوکار گیاه است.
ریزش غیرطبیعی زمانی اتفاق می‌افتد که تعداد زیادی از گل‌های ماده یا کل گل‌ها بدون دلیل ریزش پیدا کنند. اگر در شرایط نرمال رشد (دمای مطلوب، تغذیه متعادل و آبیاری منظم) باز هم گل‌های ماده ریزش زیادی داشته باشند، باید احتمال وجود تنش را بررسی کرد.
علت ریختن گل خیار نشانه‌ای از وجود استرس‌های محیطی، تغذیه‌ای یا مدیریتی است. برای مثال، اگر دمای گلخانه بالاتر از محدوده ایده‌آل باشد (بالای ۳۰ درجه)، گیاه دچار ریزش می‌شود. در چنین شرایطی، ادامه ریزش به معنی بروز مشکل جدی است که باید رفع گردد.
بهترین راه درمان ریزش گل خیار چیست؟
برای درمان خیار ندادن بوته، باید عامل اصلی را شناسایی و اصلاح کرد. در ادامه مهم‌ترین راه‌های درمان را بررسی خواهیم کرد.
- بررسی عوامل محیطی: اصلاح دما و رطوبت گلخانه کمک می‌کند گیاه از تنش دمایی دور باشد. آبیاری منظم با سیستم قطره‌ای رطوبت خاک را فراهم کرده و از استرس خشکی یا آب‌گرفتگی جلوگیری می‌کند.
- توجه به تغذیه و کوددهی مناسب گیاه: از نظر تغذیه، استفاده از کودهای مناسب اهمیت زیادی خواهد داشت. مصرف کودهای پتاسیم بالا و کودهای فسفردار باعث تقویت گل‌ها و افزایش احتمال باروری آن‌ها می‌شود. دقت کنید نباید بیش از حد از کودهای نیتروژنی استفاده نمود زیرا وجود نیتروژن زیاد باعث رشد رویشی شده و تولید گل را کاهش می‌دهد.
- بهبود گرده افشانی: از روش‌های مهم دیگر، بهبود گرده‌افشانی است. در گلخانه‌های بسته که زنبور یا دیگر حشرات کم هستند، گرده‌افشانی دستی باعث انتقال گرده از گل‌های نر به گل‌های ماده می‌شود تا تشکیل میوه حاصل گردد. کاشت گیاهان گل‌دهنده (مانند شبدر، نعناع یا گشنیز) می‌تواند حشرات مفید را جذب کرده و عملیات گرده‌افشانی را تقویت کند.
- کنترل آفات: در مواردی که آفت یا بیماری علت ریزش گل باشد، کنترل به‌موقع آفات اهمیت زیادی خواهد داشت. پس از کنترل آفات، توصیه می‌کنیم از ترکیبات تقویتی همانند اسیدهای آمینه و کودهای کامل استفاده کنید تا گیاه ضعیف دوباره تقویت شده و ریزش گل‌ها کاهش پیدا کند.
راهکارهای پیشگیری از ریزش گل خیار
برای پیشگیری از ریزش گل خیار، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد.
- استفاده از بذر خیار مناسب و برای افزایش پایداری گلدهی
- کنترل دمای گلخانه با تهویه مناسب، پلاستیک گلخانه استاندارد و سایه‌بان در ساعات گرم روز
- اجرای آبیاری قطره‌ای منظم برای حفظ رطوبت یکنواخت خاک و جلوگیری از تنش آبی
- تأمین تغذیه متعادل با کودهای NPK متناسب با مراحل رشد بوته
- پایش و کنترل به‌موقع آفات و بیماری‌ها برای جلوگیری از تضعیف بوته و ریزش گل
چرا گل خیار تبدیل به خیار نمی‌شود؟
تبدیل گل خیار به میوه تنها پس از لقاح موفق امکان‌پذیر است. لقاح ناکافی (به‌عنوان مثال به دلیل نبود زنبور گرده‌افشان کافی) شایع‌ترین علت علت ریزش گل خیار است. اگر گرده‌های گیاه نر به گل ماده منتقل نشوند، گل‌های ماده نمی‌توانند به میوه تبدیل گردند و در نتیجه می‌ریزند. به بیان ساده، در نبود گرده‌افشانی کامل، هرچند گل‌ها ظاهر شوند، بوته‌ای میوه‌ای به دست نمی‌دهد.
علاوه‌بر این امر، تشکیل گل نامناسب می‌تواند از تشکیل میوه جلوگیری کند. در شرایط محیطی نامساعد یا در واریته‌های معمولی، گل‌های ماده دیر تشکیل شده و یا کم خواهند بود. اگر فصل رشد در پایان خود بوده و هنوز گل ماده‌ای تشکیل نشده باشد، میوه‌دهی به تاخیر می‌افتد.
انتخاب رقم مناسب (مثل خیارهای بالستیک، شهات و ناگین) تا حد زیادی این مشکل را رفع خواهد کرد زیرا این ارقام گل ماده بیشتری تولید می‌کنند.
تغییرات شدید دما و شرایط نامطلوب محیط می‌تواند باعث عدم تشکیل میوه شود. برای مثال، دمای بسیار پایین (پایین‌تر از ۱۰ درجه سانتی‌گراد) در مرحله گلدهی، روند تلقیح را مختل می‌کند و گل‌ها را تخریب می‌نماید. در چنین دماهایی حتی اگر گرده‌افشانی صورت نگیرد نیز گل‌ها نمی‌توانند به میوه تبدیل شوند.
جمع‌بندی
علت ریزش گل خیار و عدم باردهی بوته‌ها ناشی از شرایط محیطی نامناسب مانند دمای شدید، کمبود یا بیش از حد نور و نیز نوسانات دمایی است. تنش‌های تغذیه‌ای، کمبود عناصری چون پتاسیم و بور و همچنین آبیاری نامنظم، می‌توانند جذب مواد غذایی را مختل کرده و باعث ریزش گل شوند. نبود گرده‌افشانی موفق به دلیل کمبود حشرات گرده‌افشان یا کیفیت پایین گرده است که از عوامل اصلی عدم تشکیل میوه محسوب می‌گردد.
سوالات متداول
-
پوسیدگی ریشه چه ارتباطی با ریزش گل خیار دارد؟
ریشه ناسالم نمی‌تواند آب و مواد غذایی لازم را جذب کند. در نتیجه گیاه ضعیف شده و گل‌ها ریزش پیدا می‌کنند.
-
تاثیر استفاده از برخی سموم دفع آفات بر گرده‌افشان‌ها چیست؟
برخی سموم می‌توانند زنبورها و سایر گرده‌افشان‌های مفید را از بین ببرند یا ضعیف کنند. این امر منجر به کاهش گرده‌افشانی می‌شود.
-
آیا استفاده از هورمون‌های گیاهی (مانند اکسین یا جیبرلین) می‌تواند علت ریختن گل خیار باشد؟
مصرف دوز نامناسب یا زمان‌بندی اشتباه این هورمون‌ها می‌تواند تعادل هورمونی گیاه را بر هم زده و به جای کمک، باعث ریزش گل یا بدشکلی میوه بشود.
faeze forghani
جدیدترین مطالب
دیدگاه ها