برنامه کوددهی باغ پسته ( از صفر تا برداشت)

 

کوددهی درخت پسته به صورت اصولی و منظم هم سبب افزایش باردهی گیاه شده و هم مقاومت گیاه را در برابر تنش‌های محیطی و بیماری‌ها افزایش می‌دهد.  برای آن که بتوان عملکرد این گیاه را افزایش داد و کیفیت محصولات آن را نیز بیشتر کرد، لازم است از برنامه تغذیه‌ای مناسب استفاده شود. در ادامه تصمیم داریم بهترین کود درخت پسته را معرفی کنیم. همراه ما باشید و اطلاعات خود را افزایش دهید. 

تحلیل خاک و برگ، گام نخست در کوددهی مؤثر

قبل از شروع برنامه کوددهی و انتخاب بهترین کود درخت پسته، لازم است آزمایش‌های خاک و برگ را انجام دهید. این آزمایش‌ها درباره وضعیت عناصر غذایی موجود در خاک و نیازهای درختان اطلاعات دقیقی ارائه می‌دهند. برای مثال می‌توانند نشان دهنده موارد زیر باشند:

1. سطح نیتروژن: سطح بحرانی نیتروژن در برگ‌ها 1.8 درصد و سطح مطلوب بین 2.2 درصد تا 2.5 درصد خواهد بود. آزمایش خاک و برگ می‌تواند میزان دقیق نیتروژن را بیان کند.
2. سطح پتاسیم: میزان بحرانی پتاسیم 1.6 درصد و سطح مطلوب آن بین 1.8 درصد تا 2.2 درصد خواهد بود. با کمک آزمایش خاک میزان پتاسیم مشخص شده و در صورت لزوم برای افزایش آن برنامه‌ریزی می‌شود. در صورت مشاهده علائم کمبود پتاسیم گیاه حتما از کودهای پتاس بالا استفاده نمایید.
3. سطح فسفر: سطح بحرانی فسفر کمتر از 0.14 درصد خواهد بود و این مقدار در سطح مطلوب بین 0.14 تا 0.17 است. اگر میزان فسفر موجود در خاک و گیاه کم باشد، می‌توان با کمک برنامه‌های کوددهی آن را افزایش داد.

جدول زمان‌بندی کوددهی درختان پسته

فصل	هدف کوددهی	نوع کود پیشنهادی	مقدار مصرف
بهار (فروردین–اردیبهشت)	تحریک رشد رویشی و توسعه شاخه‌ها	اوره، نیترات آمونیوم، نیترات کلسیم، کود ریشه‌زا،	30 تا 75 پوند نیتروژن در هکتار
تابستان (خرداد–مرداد)	افزایش تشکیل و رشد میوه	کود کامل NPK (با نسبت 1:1:1 یا 2:1:1)	35 تا 75 پوند پتاسیم در هکتار
پاییز (شهریور–مهر)	تقویت ریشه و افزایش مقاومت به سرما	NPK پتاس بالا (36-12-12 یا 15-5-5)	35 تا 50 پوند پتاسیم در هکتار
زمستان (آبان–بهمن)	اصلاح خاک و افزایش ماده آلی	کود دامی پوسیده، گوگرد، هیومیک اسید	10 تا 20 تن در هکتار (هر 1 تا 2 سال یک‌بار)

 

برنامه کوددهی درخت پسته بر اساس مراحل رشد درخت و نیز نیازهای تغذیه‌ای قابل تنظیم است. در ادامه به برنامه زمان‌بندی زیر دقت کنید. لازم به ذکر است این برنامه عمومی بوده و لازم است طبق نظر کارشناسان شرکت کشاورزی رز شخصی سازی شود.

بهار (فروردین تا اردیبهشت)

هدف کوددهی در این ماه‌ها تحریک رشد رویشی و توسعه شاخه‌های درخت پسته است. استفاده از  کودهای ریشه زا در ابتدای کشت بهترین فرصت برای تقویت ریشه درخت پسته است. برای تقویت خاک در فصل بهار توصیه می‌شود از کودهای نیتروژنه همچون اوره یا نیترات آمونیوم کمک بگیرید. می‌توانید از 30 تا 75 پوند از نیتروژن استفاده کرده و آن را در هر هکتار بریزید. این مقدار در اردیبهشت می‌تواند تا 40 پوند به ازای هر هکتار نیز افزایش پیدا کند.همچنین مصرف نیترات کلسیم برای پسته در اوایل فصل، درخت تغذیه اولیه خوبی خواهد داشت و رشد سبزینه‌ای قوی‌تری پیدا می‌کند. 

تابستان (خرداد تا مرداد)

در این ماه‌ها لازم است با انتخاب کود مناسب، به تشکیل و رشد میوه‌های درخت پسته کمک کرد. برای این منظور می‌توان از کودهای NPK متناسب با نیاز تغذیه‌ای درخت استفاده کرد. همچنین در صورت نیاز به تأمین فسفر و پتاسیم، کود queen pk100 ایکس گرین با فرمول ۰-۴۰-۶۰ می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی در برنامه کوددهی باشد. مقدار مصرف پتاسیم باید بر اساس نتایج آزمایش خاک و برگ و شرایط باغ تعیین شود.

پاییز (شهریور تا مهر)

در شهریور و مهر لازم است با کمک کود مناسب برای فصل پاییز، ریشه‏‌ها تقویت شده و درخت برای خواب زمستانی آماده‌سازی شود. برای این منظور می‌توانید از کودهای پتاس بالا مانند NPK 5-5-15 یا 3-12-18 استفاده کنید. بهتر است از 35 تا 50 پوند پتاسیم در هر هکتار استفاده کنید.

زمستان (آبان تا بهمن)

در زمستان هدف اصلاح خاک و افزایش مواد آلی است. برای دنبال کردن این هدف می‌توانید از کود دامی پوسیده و گوگرد کمک بگیرید و برای خرید هیومیک اسید اقدام کنید. برای این منظور لازم است 10 تا 20 تن از کود دامی را در هر هکتار استفاده کرده و 1 الی 2 سال یکبار این اقدام را تکرار کنید. 

بهترین کودهای شیمیایی برای درختان پسته

برای آن که بتوانید برنامه غذایی درخت پسته را اصولی بچینید لازم است از کودهای شیمیایی مناسبی کمک بگیرید. برای آگاهی بیشتر شما در ادامه برخی از انواع کودهای مناسب درخت پسته را معرفی کرده‌ایم

کودهای نیتروژنه

کودهای نیتروژنه همچون اوره و نیترات آمونیوم سرشار از نیتروژن هستند. ازاین‌رو در رشد رویشی و تولید برگ و شاخه نقش خواهند داشت. نیتروژن از جمله عناصر حیاتی برای رشد درختان پسته محسوب می‌گردد. می‌توانید این کود را در بهار و اوایل تابستان مصرف کنید. لازم است بدانید تقسیم مصرف نیتروژن به چند مرحله در طول فصل رشد باعث افزایش کارایی جذب می‌شود.

 کودهای کامل NPK

کودهای کامل دارای انواع 10-10-10، 12-12-17، 15-15-15 بوده و دارای سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم خواهند بود. هر کدام از این کودها نقش مهمی در رشد گیاه دارند. در اغلب موارد از این کودها در اوایل فصل رشد استفاده می‎شود و سبب تقویت رشد برگ‌ها، شاخه‌ها و گل‌دهی اولیه درختان می‌گردد. دقت کنید لازم است از این کود در بهار و تابستان بهره ببرید و نسبت مناسب آن را بر اساس نتایج آزمایش خاک و نیازهای درخت، انتخاب نمایید.

کودهای پتاسیم بالا

انواع کودهای پرپتاس شامل 3-12-18 و 5-5-15 هستند. این کودها باعث بهبود کیفیت مغز پسته شده و مقاومت درخت به تنش‌های محیطی را افزایش می‌دهند. کودهای پتاس بالا از گزینه‌های رایج بهترین کودهای ضد تنش معرفی می‌شود. علاوه بر آن متابولیسم گیاه را نیز بهبود می‌دهند. عمدتا از این کودها در مرحله میوه‌دهی استفاده می‌شود و همچنین به عنوان یکی از بهترین کودهای بعد از برداشت شناخته می‌شود.

---

مطالعه بیشتر: فروت ست چیست؟

---

 

ریز مغذی‌ها

عناصری چون روی، آهن، منگنز و بور از جمله ریزمغذی‌ها به شمار می‌آیند. این عناصر در اغلب موارد به صورت محلول‌پاشی در طول فصل رشد مصرف شده و از زردی برگ‌ها جلوگیری می‌کنند. استفاده از کودهای ریزمغذی‌ سبب افزایش باردهی می‌گردد. دقت کنید کمبود این عناصر می‌تواند باعث کاهش باردهی و نیز کاهش قابل توجه کیفیت محصول گردد.

کلات آهن

در خاک‌های آهکی که میزان آهن قابل جذب در آن‌ها محدود و کم است می‌توان از کود آهن استفاده کرد. این کود می‌تواند از کلروز یا زردی برگ‌ها جلوگیری کرده و مواد غذایی مناسب را به گیاه برساند.

کود سولفات پتاسیم و سولفات آمونیوم

وجود سولفات سبب می‎شود علاوه بر تامین عنصر اصلی، گوگرد نیز در اختیار گیاه قرار بگیرد. این کودها، کود مناسبی برای خاک‌های قلیایی بوده و سبب افزایش جذب سایر عناصر از جمله فسفر و آهن می‌گردد.

علائم کاهش یا افزایش بیش‌ازحد عناصر غذایی در درختان پسته

مشخصا کمبود یا وجود بیش‌ازحد عناصر در گیاه با علائم ظاهری نیز همراه خواهد بود. در ادامه در قالب جدول برخی از این علائم را مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.

عنصر مورد نظر	علائم کاهش عنصر	علائم افزایش بیش‌ازحد عنصر
نیتروژن (N)	زردی برگ‌ها، رشد کند، کوچک شدن برگ‌ها، کاهش تولید جوانه	رشد بیش‌ازحد شاخ و برگ، تأخیر در رسیدن گیاه به میوه، کاهش مقاومت به آفات
فسفر (P)	رنگ‌پریدگی برگ‌های پیر، بنفش شدن ساقه‌ها، تأخیر در رشد ریشه	کاهش جذب عناصر ریزمغذی مانند روی و آهن، کاهش تعادل رشد
پتاسیم (K)	سوختگی حاشیه برگ‌ها، ضعف جوانه‌زنی، کاهش کیفیت میوه	اختلال در جذب منیزیم و کلسیم، خشکی و شکنندگی برگ‌ها
کلسیم (Ca)	زردی و چروکیدگی برگ‌های جوان، لکه‌های نکروتیک، ضعف رشد مریستم‌ها	کاهش جذب منیزیم و پتاسیم، ایجاد لکه‌های سفید روی برگ‌ها
منیزیم (Mg)	زردی بین رگ‌برگ‌ها در برگ‌های مسن، نوارهای سبز تیره در کنار رگ‌برگ‌ها	اختلال در جذب کلسیم و پتاسیم، لکه‌های سوخته روی برگ

روش‌های مؤثر در کاربرد کود

بهتر است برای هر نوع کود از یک روش استفاده شود تا بتواند میزان تاثیر را تا حد ممکن افزایش دهد. در ادامه متداول‌ترین روش‌های کوددهی به گیاه را بررسی خواهیم کرد.

 کوددهی در منطقه سایه‌انداز درخت

در این روش کودهای شیمیایی یا آلی مناسب باغ پسته به صورت پخش سطحی یا نواری در زیر سایه‌انداز درخت ریخته می‌شوند و پس از آن با خاک مخلوط می‌گردند. این روش برای کودهای پایه‌ای مثل کود دامی، گوگرد، فسفر و پتاس مناسب است و در فصل زمستان یا اوایل بهار صورت می‌گیرد. بهتر است کود در عمق 20 تا 40 سانتی‌متری خاک قرار بگیرد تا به ریشه برسد.

کوددهی از طریق آبیاری (فرتی‌گیشن)

 کودهای محلول درختان پسته از طریق سیستم آبیاری (قطره‌ای یا تحت فشار) به وسیله نوار آبیاری یا لوله آبیاری وارد خاک می‌شوند. این روش سبب توزیع یکنواخت کود شده و کارایی زیادی به همراه خواهد داشت. می‌توان کودهایی چون نیترات آمونیوم، اوره، سولفات پتاسیم، کود نیترات پتاسیم، اسید هیومیک و ریزمغذی‌های محلول را از طریق آبیاری به گیاه رساند.

محلول‌پاشی برگی

در محصول پاشی برگی، کود روی برگ‌های گیاه اسپری شده و از طریق روزنه‌های موجود در گیاه جذب می‌گردد. این روش می‌تواند کمبودهای تغذیه‌ای درختان پسته را در زمان کمی از بین برده و سبب افزایش کیفیت محصول گردد. می‌توان از این روش برای استفاده از جلبک دریایی و کود آمینواسیدها کمک گرفت و از آن در تمامی مراحل رشد گیاه استفاده کرد.

چالکود (چاله کود)

در روش چالکود برای کوددهی پسته، چند چاله به شعاع 1 الی 2 متر از تنه درخت حفر می‌گردد و کود چالکود (ترکیبی از کودهای آلی و شیمیایی) در آن ریخته می‎شود. می‌توان از چالکود برای استفاده از کودهای دامی پوسیده، گوگرد، سوپر فسفات، سولفات آهن، روی، منگنز و هیومیک اسید استفاده کرد. چالکود در ماه‌های دی و اسفند اجرا شده و از هدررفت کود جلوگیری می‌کند.

افزایش بهره‌وری با استفاده از روش‌های نوین کوددهی

افزایش بهره‌وری در باغ‌های پسته تنها با افزودن کود به ‌صورت سنتی میسر نیست، بلکه استفاده از روش‌های نوین کوددهی باغ پسته نیز می‌تواند به شکل قابل ‌توجهی کیفیت، کمیت و پایداری تولید را افزایش دهد. در ادامه به برخی از این روش‌ها اشاره می‌کنیم:

استفاده از کودهای آهسته‌رهش (Slow-release)

کودهای آهسته رهش به ‌تدریج مواد غذایی را در خاک آزاد می‌کنند و سبب تغذیه درخت در طول فصل رشد می‌گردند. با کمک این کودها دفعات کوددهی درخت پسته کاهش یافته و میزان جذب کود به طور چشمگیری افزایش پیدا می‌کند. استفاده از این کودها سبب می‎شود احتمال شست‌وشوی کود در خاک‌های سبک تا حد زیادی کاهش یابد.

بهره‌گیری از کودهای پوشش‌دار (Coated Fertilizers)

کودها پوشش‌دار از پوشش‌های پلیمری یا گوگردی تشکیل شده‌اند. ازاین‌رو در برابر شسته شدن مقاوم بوده و امکان تغذیه طولانی‌تری را فراهم می‌کنند. این کودها در خاک‌های دارای نفوذ زیاد آب کارایی زیادی داشته و برای مناطق پرباران و آبیاری غرقابی مناسب هستند.

کودهای زیستی و باکتری‌های محرک رشد

این کودها شامل باکتری‌های حل‌کننده فسفات، تثبیت‌کننده نیتروژن، قارچ‌های میکوریزا و هستند که می‌توانند باعث افزایش جذب عناصر و کاهش مصرف کودهای شیمیایی گردند. به کمک این کودها عناصر ریزمغذی و فسفر جذب بهتری خواهند داشت.

 نکات کلیدی در کوددهی اصولی درخت پسته

برای آن که برنامه کودهی درخت پسته را بهتر پیش ببرید لازم است به نکات کلیدی زیر توجه نمایید.

1. برای اطلاع از کمبود عناصر غذایی گیاه لازم است آزمایش خاک و برگ را حداقل یک‌بار در سال انجام دهید.
2. برای جلوگیری از افزایش حساسیت به آفات، نباید از کودهای نیتروژنه در فصل تابستان استفاده کنید.
3. لازم است با خرید کود فروت ست باغ را تقویت نمایید و از کودهای پتاسه بعد از برداشت محصول استفاده کنید تا سبب تقویت میوه‌دهی سال بعد شوید. 
4. در مناطق گرم و خشک (مانند کرمان و یزد)، نیاز آبی بالا باعث شست‌وشوی سریع‌تر کودها می‌شود. بنابراین، کوددهی درختان پسته باید در چند مرحله و به‌صورت تدریجی انجام شده تا تاثیر بهتری داشته باشد.
5. در مناطقی با شرایط آب‌وهوایی سرد لازم است از کودهای آلی در فصل سرد کمک گرفت تا هم ساختار بستر قوی‌تر شود و هم میزان مواد آلی بیشتر گردد.
6. برای افزایش اثر و بهبود ساختار خاک می‌توانید از ترکیب کودهای آلی با شیمیایی بهره ببرید.
7. جهت تهیه کود مناسب برای باغ پسته به شرکت های معتبر مانند کودهای فرمولایف و ایکس گرین مراجعه نمایید.

جمع‌بندی

درختان پسته‌ای از تغذیه کامل و متعادل برخوردار هستند، کمتر دچار آفات و بیماری‌هایی چون شپشک آردآلود، پسیل و قارچ‌های خاک‌زی می‌شوند. در واقع وجود عناصری مثل پتاسیم، روی و کلسیم سبب می‌شود مقاومت طبیعی گیاه بالا رفته و در تنش‌های محیطی بهتر عمل نماید.

کوددهی علمی و اصولی، از جمله مهم‌ترین ارکان موفقیت در باغداری پسته است. در حقیقت رعایت زمان‌بندی مناسب، انتخاب بهترین کود درخت پسته و البته استفاده از روش‌های نوین کوددهی می‌تواند عملکرد باغ پسته را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. پیشنهاد می‌کنیم پیش از شروع فصل رشد، با کارشناسان کشاورزی مشورت کرده و بر اساس نتایج آزمایش خاک و برگ، برنامه تغذیه‌ای خود را تدوین نمایید.

سوالات متداول